{"id":13987,"date":"2024-02-05T12:11:01","date_gmt":"2024-02-05T12:11:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.forcebrothers.com\/?p=13987"},"modified":"2024-02-05T12:14:20","modified_gmt":"2024-02-05T12:14:20","slug":"emisyon-ticaret-sistemi-ab-ornegi-ile-surdurulebilir-gelecege-adim-atmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.forcebrothers.com\/en\/emisyon-ticaret-sistemi-ab-ornegi-ile-surdurulebilir-gelecege-adim-atmak\/","title":{"rendered":"EM\u0130SS\u0130ONS TRAD\u0130NG SYSTEM: STEPP\u0130NG TOWARDS A SUSTA\u0130NABLE FUTURE W\u0130TH THE EU'S EXAMPLE"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Yazar: Berika \u00d6zben<\/strong><\/p>

D\u00fcnya genelinde \u00e7evresel sorunlarla m\u00fccadelede etkili bir ara\u00e7 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan emisyon ticaret sistemlerinin say\u0131s\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn artmaktad\u0131r. 2021 y\u0131l\u0131nda Avrupa Ye\u015fil Mutabakat\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6zden ge\u00e7irilen Avrupa Birli\u011fi Emisyon Ticaret Sistemi (AB ETS)\u2019nin ama\u00e7lar\u0131ndan birisi, di\u011fer \u00fclkelerde benzer karbon rejimlerinin olu\u015fmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmektir. S\u0131n\u0131rda Karbon D\u00fczenlemesi Mekanizmas\u0131\u2019n\u0131n, AB\u2019ye ihra\u00e7 edilen \u00fcr\u00fcnlere uygulanacak olmas\u0131 ve etkin bir karbon rejimine sahip olan \u00fclkelerin S\u0131n\u0131rda Karbon D\u00fczenlemesi Mekanizmas\u0131\u2019ndan muaf tutulacak olmas\u0131, gelecek y\u0131llarda d\u00fcnya genelinde emisyon ticaret sistemlerinin say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r. Bu yaz\u0131da, \u00f6zellikle AB ETS\u2019nin i\u015fleyi\u015fini ele alarak k\u00fcresel s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik \u00e7abalar\u0131na nas\u0131l katk\u0131da bulundu\u011funu ve T\u00fcrkiye’ye olan etkilerini inceleyece\u011fiz.<\/p>

AB Emisyon Ticaret Sistemi<\/strong><\/p>

2005 y\u0131l\u0131nda kurulan AB ETS, AB\u2019nin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadelesinde kulland\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli enstr\u00fcmanlar\u0131n ba\u015f\u0131nda yer almaktad\u0131r. AB emisyonlar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %40\u2019\u0131n\u0131 kapsayan\u00a0ETS\u2019de uygulanan karbon s\u0131n\u0131rland\u0131rmas\u0131 ve ticareti (cap and trade) sayesinde, \u00f6zellikle enerji yo\u011fun end\u00fcstrilerin rekabet g\u00fcc\u00fcne zarar vermeden d\u00fc\u015f\u00fck emisyonlu sistemlere ge\u00e7ilmesi ve Paris \u0130klim Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n belirledi\u011fi 1,5 derece hedefine ula\u015f\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r.<\/p>

AB Emisyon Ticaret Sistemi’nin \u0130\u015fleyi\u015fi<\/strong><\/p>

ETS sera gaz\u0131 sal\u0131m\u0131n\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik piyasa temelli bir \u201ccap and trade\u201d sistemidir. \u0130\u015fleyi\u015f a\u015famalar\u0131 \u015fu \u015fekildedir:<\/p>

  1. Emisyon S\u0131n\u0131r\u0131 Belirleme (Cap):<\/em> \u0130lk ad\u0131m, belirli bir b\u00f6lgedeki toplam sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131 i\u00e7in bir s\u0131n\u0131rlama veya \u00fcst limitin belirlenmesidir. Bu limit genellikle bir y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem i\u00e7in belirlenir ve zaman i\u00e7inde azalt\u0131l\u0131r.<\/li>
  2. Emisyon \u0130zinleri (Allowances) Da\u011f\u0131t\u0131m\u0131:<\/em> Belirlenen emisyon s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalmay\u0131 taahh\u00fct eden \u015firketlere sera gaz\u0131 emisyonu i\u00e7in belli bir kota (tahsisat) verilir. Her bir kota, sistemdeki ETS\u2019ye tabi \u015firketlere bir ton CO2 e\u015fde\u011ferinin k\u00fcresel \u0131s\u0131nma potansiyeline denk gelen sera gaz\u0131 salma hakk\u0131 vermektedir ve bu kotalar ticari bir de\u011fere sahiptir.<\/li>
  3. Ticaret (Trade):<\/em> \u015eirketler, sahip olduklar\u0131 emisyon kotalar\u0131n\u0131 kullanarak emisyonlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilirler. E\u011fer bir \u015firket emisyonlar\u0131n\u0131 belirlenen s\u0131n\u0131rdan daha d\u00fc\u015f\u00fck bir seviyede tutarsa, fazla kotalar\u0131 satar. E\u011fer emisyonlar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rdan daha fazla yaparsa, eksik kotalar\u0131 sat\u0131n almak zorundad\u0131r.<\/li><\/ol>

    Bu s\u00fcre\u00e7te, her y\u0131l belirlenen \u00fcst s\u0131n\u0131r lineer azaltma fakt\u00f6r\u00fc (LRF) ile azalt\u0131l\u0131r. LRF ile iklim hedefi aras\u0131nda do\u011frudan bir ili\u015fki vard\u0131r. LRF ne kadar y\u00fcksekse, emisyonlar\u0131n o kadar d\u00fc\u015fmesi beklenir.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

    \n\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

    Sistemi daha iyi anlamak i\u00e7in bir \u00f6rnek \u00fczerinden gidebiliriz. A ve B olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z iki tesis d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Her ikisi de y\u0131lda ayn\u0131 miktarda sera gaz\u0131 sal\u0131m\u0131na neden oluyor. Ancak, getirilen bir s\u0131n\u0131rlama ve ticaret uygulamas\u0131 olan ETS \u00e7er\u00e7evesinde, her iki tesisin y\u0131lda 60 karbon kotas\u0131na sahip olmalar\u0131 gerekiyor.<\/p>

    Y\u0131lda 100 ton sera gaz\u0131 salan her iki tesisin, ETS\u2019ye uyum sa\u011flamak i\u00e7in emisyonlar\u0131n\u0131 40\u2019ar ton azaltmalar\u0131 gerekiyor. Ancak, A tesisi yat\u0131r\u0131m maliyetleri nedeniyle sadece 20 ton azaltma yapabilirken, B tesisi bu hedefi 60 ton azaltarak ba\u015far\u0131yor.<\/p>

    Bu durumda, A tesisi 20 karbon kotas\u0131na ihtiya\u00e7 duyarken, B tesisinin elinde 20 fazla karbon kotas\u0131 kal\u0131yor. ETS kapsam\u0131nda, A tesisi piyasa karbon fiyatlar\u0131na g\u00f6re B tesisinden 20 karbon kotas\u0131 sat\u0131n alarak emisyonlar\u0131n\u0131 dengeleyebilir.<\/p>

    AB Emisyon Ticaret Sistemi’nin Faydalar\u0131<\/strong><\/p>

    ETS, \u00e7evresel ve ekonomik a\u00e7\u0131lardan bir\u00e7ok fayda sa\u011flar:<\/p>